Dub Buk boven alles

“De crisis van de westerse kunst is een reactie op de crisis in de westerse genie. Het is één van de vormen waarin het zich manifesteert.”
- Ernesto Giménez Caballero, Arte y Estado, 1935

Rus ponad use

Artiest: ua Dub Buk
Uitgave: Русь понад усе! (Rus ponad use!) (langspeelplaat)
Platenmaatschappij: Eastside
Jaar: 2003
Taal: Oekraïens
Genre: Slippers met stalen neuzen

Tekst door Degtyarov
(For the English translation, click here.)

Sirko2

“Unidad del destino en lo nacional”
El genio nacional – primera parte

Een aantal jaren geleden heb ik uitgebreid onderzoek verricht naar de werken van Ernesto Giménez Caballero, met name zijn manifest Arte y Estado (‘Kunst en Staat’). Het document stamt uit 1935 en is een tamelijk flagrante poging om de concepten avant-garde en fascisme samen te brengen: kunst en politiek als verlengstukken van eenzelfde wereldbeeld. Hoewel het merendeel van de argumenten achterhaald is en ook enige waanzin de auteur niet ontzegd kan worden [1], kan de oplettende lezer ook nu, in l’an de disgrâce 2013, nogpomst tal van verfrissende inzichten aantreffen in het werk van Giménez Caballero. Zo betoogt hij dat het de taak is van iedere natie om te streven naar diens ‘genie’. Hiermee doelt hij op een soort evenwicht in het zelfbewustzijn van een volk, waarbij zijn politieke orde, sociale samenstelling en artistieke productie perfect zijn afgestemd op de volksgeest.

Het nut van een dergelijk evenwicht is in de context van de moderne, globaliserende wereld duidelijker dan ooit. Heel Europa leeft onder het juk van een one-size-fits-all-cultuur; het najagen van de Amerikaanse Droom; een cultuur die is afgestemd op tijd- in plaats van volksgeest. Zelfreflectie, ontwikkeling en idealen maken plaats voor vermaak, oppervlakkigheid en platvloers hedonisme. Als gevolg heerst er een cultus van gebrekkigheid. Dit betekent niet per sé dat de gemiddelde mens nu dommer of minder vaardig is dan vroeger, maar dat domheid en onkunde worden vereerd als waren het deugden. Kunt u niet koken, kunt u niet autorijden of bent u mongool anders intelligent? Hier is het podium, daar het publiek. Vermaken geblazen.

“De esthetiek van het ‘Vrije Westen’ wordt grotendeels gedicteerd door lieden wiens smaak omgekeerd evenredig is aan hun hoeveelheid geld.”

Op zich is de viering van het abnormale niet eens zoveel anders dan de onvervalste Calvinistische zelfhaat waar menig Nederlander mee is grootgebracht, maar een bijkomend nadeel van de in de naam der domheid ontwortelde volkeren is dat de kunst die door hen wordt voortgebracht, zich steeds meer kenmerkt door een universele richtingsloosheid die gerust bestempeld mag worden als nihilistisch. Nihilistisch in de zin dat het zich bezighoudt met non-problemen, of omdat het verondersteld ‘onrecht’ enkel bestrijdt met een door waan gekenmerkte, blinde vernielzucht [2]. Nihilistisch ook omdat eigen inzichten ontbreken: zo is popmuziek wars van aanknopingspunten die ons toe zouden staan er een diepere band mee te kunnen vormen. Het wordt gedreven door het onpersoonlijke en het vergankelijke van de mode. En wanneer het modieuze aspect wegvalt, rest er enkel een zwarte leegte; een leegte die symbool staat voor de trieste realiteit die ons vertelt dat de esthetiek van het ‘Vrije Westen’ grotendeels wordt gedicteerd door reclamejongens met hoog water, pseudo-tegendraadse modenichten en lieden wiens smaak omgekeerd evenredig is aan hun hoeveelheid geld.

heras hekwerk

Willen we niet tot in het einde der tijden leven in een wereld van praktische kapsels en unisekskleding, lijkt het ‘heraarden’ van esthetiek in het nationale opeens zo’n gek idee nog niet. Hedendaagse academici branden doorgaans liever hun tengels niet aan het ‘nationaliseren’ van kunst, maar als een gedicht of een compositie het verlengstuk is van de ziel van een persoon, kan het ook het geesteskind zijn van een volk. Of er dan sprake is van buitenlandse invloeden of niet, doet niet ter zake: een ‘geniaal’ (volgens de definitie als gegeven in alinea 1) kunstwerk had niet als zodanig vervaardigd kunnen worden in een ander deel van de wereld.

In de muziek kan een terugkeer naar de nationale essentie van kunst relatief makkelijk worden bewerkstelligd. Ten opzichte van bijvoorbeeld film of theater is het creëren/uitbrengen van muziek in de moderne tijd een betrekkelijk simpel proces waarin de kunstenaar, wanneer hij slim is althans, niet zo snel zal worden gehinderd door marketing- of productiebelangen. Maar hoe moet deze transformatie dan in z’n werk gaan? Muziekstromingen zijn per definitie  transnationaal en hetzelfde kan gezegd worden van het publiek van zo’n beetje elke band die niet veroordeeld is tot totale onbekendheid. Dit hoeft echter geen hindernis te zijn: een muziekstuk kan karakteristieken vertonen van een bepaald genre, maar door middel van diens thematiek, eigenaardigheid en onderliggende structuur harmoniseren met de volksgeest.

Black metal is hier het ultieme bewijs van. Van oorsprong heeft deze stroming dezelfde nihilistische zwerversconnotaties als punk, maar in de loop der jaren is een select groepje bands de stijl gaan cultiveren. Het inherente individualisme van de black metal maakt dit mogelijk: het zelf neerzetten van een stijl ten koste van het volgen van conventies wordt aangemoedigd. Hierdoor is de kans groot dat een goed uitgevoerd blackmetalproject veel individuele en dus ook de bijbehorende culturele aspecten van de artiest bevat, anders dan bij de ultraconventionele, Angelsaksische popmuziek.

Dub Buk 2

Één van de meest overtuigende bewijsstukken van de culturele eigenheid van black metal wordt geleverd door Dub Buk, op het album Rus ponad use. Deze Oekraïense formatie slaagt er namelijk in haar nationaal-culturele signatuur te zetten zodat deze, hoewel nadrukkelijk aanwezig, nimmer opdringerig wordt. In tegenstelling tot het gros van de representanten van de zogenaamde folk metal, hoeft zij daarbij niet over te gaan op het toevoegen van quasi volkse deuntjes, ingespeeld met traditionele instrumenten over basismuziek die verder niets met genoemde traditie van doen heeft en dan ook prima zonder het ‘volkse’ element had kunnen bestaan. Dub Buk graaft dieper: overal in de muziek komen we thema’s, structuren en esthetiek tegen die het album onlosmakelijk verbinden met de aarde waarin het geworteld is. Dat het eindproduct niet eens zo vreselijk veel afwijkt van wat ons door de gebruiken van black metal wordt opgelegd, en toch klinkt als een oorspronkelijke, onaangetaste stem uit het glorieuze maar ook duistere Oekraïense verleden, duidt erop dat wij hier niet te maken hebben met beginnelingen, maar met meesters.

“De muziek valt nog het meest te vergelijken met slechte wodka: goedkoop, vrij ranzig, maar dodelijk effectief.”

Bij aanvang van het album zullen zij die luisteren zonder voorkennis niet kunnen vermoeden op wat voor auditieve reis zij de daaropvolgende veertig minuten meegenomen zullen worden. Toch licht het intro al een tip van de sluier op en wordt ons gelijk duidelijk gemaakt dat dit geen doorsneemetalalbum is. Thrashriffs vermengen zich met techno-elementen, terwijl strak ingespeelde partijen gelijk verraden dat Dub Buk ondanks het nadrukkelijk aanwezige Casio-keyboard niet de zoveelste incompetente Graveland-kloon is. Composities vloeien probleemloos in elkaar over, ongeacht of een nummer meer in de black- of de thrashhoek past.

Het verleden heeft ons geleerd dat een dergelijk breed spectrum aan invloeden en stijlen weliswaar leidt naar individueel goede nummers, maar dat de luisterervaring als geheel een stuk moeilijker te verteren wordt. [3] Dub Buk slaagt er daarentegen in de aandacht van de luisteraar voor de volle veertig minuten te pakken. Want terwijl de formatie van stijl naar stijl beukt, blijft de sfeer nagenoeg hetzelfde: de aanpak van de band is er duidelijk één van agressie, iets wat zich uit in hoge tempo’s, radicale nationalistische teksten en vocalen die het gros van de tijd de muziek duidelijk overheersen. In combinatie met iet wat gedateerde keyboardpartijen en evenzo karige kolotechnobeats brengt dit muziek voort die – vergeef het stereotype – nog het best te vergelijken valt met slechte wodka: goedkoop, vrij ranzig, maar dodelijk effectief.

Rus ponad use is een album van tegenstellingen. Niet alleen omdat er zoveel verschillende stijlen een rol spelen op de vrij korte schijf, maar vooral omdat het duidelijk aanwezige talent van de muzikanten wordt omgeven door een dunne nevel van naïviteit: de gitaarpartijen zijn strak ingespeeld, de composities bevatten een doordachte structuur die de aandacht van de luisteraar immer vasthoudt, en de zang is keihard… Maar toch ontstaat af en toe de indruk dat dit een paar gasten zijn die niet echt doorhadden wat ze aan het doen waren en vrij per ongeluk een geweldig album hebben opgenomen. Dat dit onwaarschijnlijk is, wordt duidelijk wanneer men zich realiseert dat Dub Buk voor Rus ponad use reeds twee uitstekende platen had uitgebracht.

Het aanvankelijke idee dat dit album een toevalstreffer zou zijn correspondeert met zoveel andere uitingen van Slavische cultuur die, omdat we ze niet begrijpen of omdat ze met mindere middelen gemaakt zijn, tamelijk surreëel aandoen. Zo zorgt de ondoordringbare aard van klassieke Russische films ervoor dat wij westerlingen hun genialiteit niet meteen herkennen: het afwijken van de voor ons zo bekende Hollywoodformule wordt aanvankelijk geïnterpreteerd als onvermogen, omdat we niet meer gewend zijn na te denken over films (bij The Matrix gaat ons hoofd immers al tollen…). Pas als we over een drempel zijn, treden we uit ons vertrouwde wereldje en gaan we andere criteria hanteren om Russische filmkunst op waarde te schatten. Zelfs in platvloerser vermaak is een soortgelijk effect merkbaar. In videospellen als S.T.A.L.K.E.R. en Cryostasis (beide afkomstig uit Oekraïne) zet de knulligheid ons aanvankelijk op het verkeerde been door ons te laten denken dat de makers schijnbaar niet wisten wat ze aan het doen waren. Pas later blijkt dit het simpele gevolg van het gebruik van mindere middelen dan rijke westerse ontwikkelaars, en kunnen wij de werkelijk briljante, onconventionele aanpak van deze Oost-Europese producties bewonderen.

“Rus boven alles? Jazeker.”

Het contrast tussen naïviteit en genialiteit – het met mindere middelen voortbrengen van hogere kwaliteit – is wat Slavische metal in het algemeen, maar Dub Buk in het bijzonder kenmerkt. Het constante gewissel tussen stijlen – black, thrash, folk en techno – kan ervoor zorgen dat het album bij een eerste luisterbeurt nogal gefragmenteerd overkomt. Echter, des te meer je naar de CD luistert, des te meer je je beseft dat het geen toeval kan zijn dat alles op de juiste plaats staat; dat elke tempowisseling op het perfecte moment komt; dat de techno-elementen er telkens in slagen de muziek net dat beetje extra te geven; dat de vocalen altijd op het goede moment worden ingezet. Pas wanneer de luisteraar afstand neemt van westerse muziekconventies (die zelfs tot in menige blackmetalformatie uit dat deel van de wereld doordringen), openbaart zich de genialiteit van Rus ponad use.

De muziek van Dub Buk reikt tot diep in de Slavische aarde. Het staat symbool voor de hedendaagse staat van het Oosten van het Avondland, dat economisch gezien is armer dan het Westen, maar cultureel en spiritueel – zeker vandaag – rijker. Op eenzelfde manier is de Oost-Europese metalscene moeilijker te vatten, of het nou komt door archaïsche instrumentatie, radicale teksten of een afwijkende esthetiek. Oost-Europese bands zijn minder ‘trendbewust’ dan hun westerse evenwichten, waardoor ze in de door het westen gedomineerde wereld minder aanslaan. Maar wie zich hier overheen kan zetten, ontdekt een rijkdom aan creativiteit en talent die nergens ter wereld wordt geëvenaard. Minder middelen, hogere kwaliteit. Rus boven alles? Jazeker.

izverg

Dat Dub Buk met het muzikaal tot uitdrukking brengen van de Oekraïense geest, met zulk een machtig stuk muziek komt, pleit ervoor dat kunst zich weer naar binnen zou moeten richten; zich zou moeten heraarden in de genie van het nationale. Alleen zo kan het publiek stoppen muziek te beoordelen met onzincriteria als productiewaarde, commercieel succes en modebewustheid. Alleen dan kan de artiest de oppervlakkigheid doorbreken die de postmoderniteit en diens bastaardzoon – de massacultuur – met zich meebrengen. Kunst moet weer uitgaan van haar intrinsieke waarden, in plaats van zich bezig te houden met randzaken en zich te conformeren aan de contra-esthetiek van de marketingwereld. Dat de zielloosheid van de globaliserende antikunst vervangen mag worden door een herijking naar de maatstaven van het nationale.

Overigens is ook dit stuk een manifestatie van een dergelijk heraardingsproces, aangezien het de grootst mogelijke afstand neemt van de recensie als productbespreking voor de tobbende consument. Het feit dat u dit nog leest, getuigt dan ook van uw welwillendheid tegenover dit idee, waarvoor dank.

Bezetting:
I.Z.V.E.R.G. – zang, bas
Istukan – gitaar
Vsesvit – slagwerk
Kvita Knyazhe – toetsen
Sataroth – zang op “Tilkiy nash rid”

Nummers:
1 Мертвовод (3:15)
2 Сва-батальйон (4:46)
3 Дубе, скажи мені (5:48)
4 Марш сокир слов’янських (5:27)
5 Русь найвище над усе! (6:52)
6 Слов’янський штурм – Перун Златорун (6:35)
7 Тільки наш рід! (3:31)
8 У 1791 році (3:05)

Totale speelduur: 39:22

Notities:
[1] Het gerucht gaat dat hij heeft geprobeerd Pilar Primo de Rivera, zus van Falange-leider José Antonio, te koppelen aan Adolf Hitler, in een poging het kokende protestantenbloed van laatstgenoemde iet wat te temmen met geile katholieke batspartijen.

[2] Men neme een Oekraïense feeks met blote tieten, een kettingzaag en een groot kruis. Voeg wat door de coke afgestorven hersencellen toe en voilà.

[3] Voorbeelden hiervan zijn Der freiwillige Bettler van Urfaust en het nieuwe album van Peste Noire.

#DEFENDPOLANDBALL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s