Blackgaze bestaat niet

black gaze, white palm
Gezien de bovenmatige prevalentie van autisme in de metalscene, is het niet moeilijk om hun drang naar het indelen van metalbands in de meest obscure subgenres, te verklaren. In plaats van te accepteren dat er ook bands zijn die er nogal een unieke stijl op nahouden, worden de meest belachelijke termen in het leven geroepen om alle muziek waar ook maar een elektrische gitaar in voorkomt, te categoriseren en de zaak zo overzichtelijk te houden. Je weet immers maar nooit waar één van die onderontwikkelde einzelgängers toe in staat is wanneer hun brein overprikkeld raakt. Zo komt het dat er al sinds jaar en dag inhoudsloze termen op albums en hele bands worden geplakt als ‘epic metal’ (power metal), ‘symphonic metal’ (metal met het budget om een orkest mee te kunnen betalen) en ‘fantasy metal’ (power metal voor en door mensen die met hun geaardheid in de knoop zitten). Erger wordt het wanneer er ook nog gebruik wordt gemaakt van adjectieven die een niet-bestaand onderscheid impliceren: ‘melodic black metal’ (black metal is vrijwel altijd melodisch), ‘depressive black metal’ (black metal is nooit echt vrolijk) en ‘blackened death metal’ (een term voor ongeïnspireerde zaadbands uit Parijs en omstreken).

Nee, dan ‘blackgaze’. Het nieuwste product van het onuitroeibare verlangen om nieuwe genres te verzinnen voor bands die net even anders klinken, lijkt pas zeer recent te zijn opgedoken. De term voor de wat gewichtigere, atmosferische black metal uit de Europese underground begon pas in 2011 en 2012 aan prominentie te winnen, maar wordt desalniettemin in rap tempo en met terugwerkende kracht op zo’n beetje iedere band geplakt met vage postpunk- dan wel postrock-invloeden. Het woord zelf is een combinatie van ‘black metal’ en ‘shoegaze’, iet wat dromerige rock die, net als black metal, afstand neemt van de gebruikelijke popstructuren.

Wegkijken van de camera à la Faith +1.

Wegkijken van de camera à la Faith +1.

Op RateYourMusic valt te lezen dat Le Secret (2005) van Alcest de eerste Blackgaze-uitgave zou zijn. Hoewel de twee nummers op Le Secret zeker geen traditionele black metal zijn in de stijl van de Darkthrones van deze wereld, blijft het onduidelijk wat dit album zo uniek maakt dat hij het startpunt zou zijn van een geheel nieuw genre. Misschien dat het ‘dromerige’, ‘hallucinerende’ van de riffs – achteraf gezien – iet wat doet denken aan shoegaze, maar dit zijn geenszins elementen die daarvoor niet reeds prominent aanwezig waren in black metal. Zo was Bergthron al jaren met dit soort uitgerekte, hypnotiserende composities aan het experimenteren en zal zo ongeveer iedere blackmetalfan deze stijl ook terugvinden in Burzum. Bovendien heeft de muzikant achter Alcest in een interview aangegeven dat hij überhaupt nog nooit van shoegaze had gehoord totdat fans met deze vergelijking aan kwamen dragen na het succes van Souvenir’s d’un autre monde, dat nota bene pas in 2007 uitkwam.

De validiteit van ‘blackgaze’ komt nog verder op losse schroeven te staan wanneer men een blik werpt op de muziek die nog meer onder dit nieuwe ‘genre’ zou vallen. Zo is er Velvet Cacoon, een band die zweeft tussen drone doom en black metal en vooral bekendheid verwierf doordat het in de vroege jaren 2000 schaamteloos een aantal demo’s bij elkaar diederikstapelde. Of Amesoeurs, nog een project van Neige, de man achter Alcest. Want als Neige erachter zit, zal het wel iets met shoegaze van doen hebben, toch? Nu was ik er, hipster die ik was, ‘bij’ toen de eerste Amesoeurs-EP, Ruines Humaines uitkwam in 2006 en ik weet vrij zeker dat ik de term shoegaze toen niet één keer heb horen vallen. Niet in interviews, niet in recensies, niet in de blackmetalscene, nergens.

She's not riding a fixie, 0/10 would not bang.

She’s not riding a fixie, 0/10 would not bang.


Dat niemand destijds op het idee is gekomen om een nieuw genre in het leven te roepen is ook niet zo gek, want het is algemeen bekend dat de eerste twee nummers van Ruines Humaines oorspronkelijk geschreven zijn voor Mortifera, een blackmetalproject van Neige en Noktu. Zowel hun EP, Complainte d’une Agonie Celeste (2003), als hun eerste album, Vastiia Tenebrd Mortifera (2004) hadden dezelfde stijl als die twee nummers, maar gek genoeg staat het werk van Mortifera nergens geregistreerd als zijnde ‘blackgaze’. Laat staan Celestia, een andere band van Noktu die al sinds de late jaren ’90 dit soort muziek maakt. Dit betekent dat het ‘onderscheid’ tussen blackgaze en black metal meer te maken heeft met imago dan met de muziek. Amesoeurs heeft een stads, post-industrieel imago, terwijl Celestia en Mortifera veel meer kenmerken vertonen van negentiende-eeuwse Romantiek. Misschien leuk voor de marketingafdeling, maar geen basis om Amesoeurs uit te roepen tot pioniers van een geheel nieuwe stijl.

Nu interesseren debatten over genres mij doorgaans totaal niet, maar in het geval van ‘blackgaze’ is het niet zozeer de foutieve genre-classificatie die dwarszit, maar de ideeën die tot de creatie van deze gebastaardeerde pseudo-stijl hebben geleid. Blackgaze is namelijk vooral een term die in het leven is geroepen om niet-muzikale redenen. Black metal is van nature een ranzige en verguisde muziekstijl die bekend staat om zijn ontoegankelijkheid. Een nieuw imago, kunstzinniger en pretentieuzer in aard, was dus nodig om het genre aantrekkelijk te maken voor de beanie-dragende skaterb0is die, na Blink 182 ontgroeid te zijn, toe waren aan een nieuwe soundtrack voor in de rij van de AppleStore. Blackgaze was geboren en montessoribands als Wolves in the Throne Room spinden er garen bij. Deze mensen zullen over drie jaar toch weer overstappen op de nieuwste hype en dien ten gevolge hun hipsterbrildragende schedels ten tweeden male breken over het met terugwerkende kracht uitvinden van genres. Gegarandeerd zullen zij ook blackgaze zijn ontgroeid en uitsluitend van genres houden die met het voorvoegsel ‘post-‘ getooid worden. Als ze tenminste niet te bezig zijn Spaghettio’s in hun kut te proppen.

interior semiotics

Da’s het verkeerde gat, schat.

Uiteraard bestaan er binnen genres altijd nog verschillen tussen bands uit een bepaalde geografische of historische context. Black metal uit Auvergne is anders dan die uit Parijs (kuch, veel beter). Maar dat moet geen aanleiding zijn om dan voortaan maar het onderscheid te gaan maken tussen ‘Melodic Mediaeval Auvergnised Black Metal’ en ‘XXXtreme Parisian Death Black Awezum Metal 4 Cool Kidz’. ‘Blackgaze’ is een modewoord dat enkel met imago van doen heeft. Het luisteren en, indien nodig, categoriseren van muziek kan daarom het beste worden overgelaten aan personen bij wie het aantal vurende neuronen in het brein hoger is dan het aantal lege zakken Cheetos in de slaapkamer. De rest wens ik alvast veel plezier met het ongezien krijgen van de tyfus.

Update 07/03: dode link vervangen.

3 thoughts on “Blackgaze bestaat niet

  1. Pingback: De koude omhelzing van Vinland | Bevroren Ivoren Toren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s