Isotheos – Praalgraf van het Avondland

Isotheos

Artiestretsina! Kawir
Uitgave: Isotheos (album)
Platenmaatschappij: Deathrune Records
Jaar: 2012
Taal: Oudgrieks
Genre: Soundtracks voor Ondergang en Wederopstanding

(Click here for the English version.)

Hoewel de bewering dat de Europese beschaving zijn oorsprong zou vinden in het Oude Griekenland grotendeels een verzinsel is dat voortvloeide uit eendimensionaal Verlichtingsdenken, ben ik ervan overtuigd dat de ondergang van Europa als zijnde een toonaangevende culturele entiteit, wel in Griekenland zal eindigen. Vanaf het moment dat het land kapot werd gemaakt door de bankhaaien van Goldman Sachs et al en de blinde dan wel omgekochte media een hetze begonnen tegen de Grieken, lijkt de mogelijkheid dat wij als Europeanen nog de vereiste solidariteit op kunnen brengen om de negatieve spiraal van de afgelopen jaren te doorbreken, voorgoed verkeken. Niet dat wij daar nu wat van merken – de meesten van ons zullen rustig doorgaan met het inhaleren van Amerikaanse import-cultuur terwijl journaille[1] en politiek rapaille[2] geen seconde ophouden met het vernederen en zwartmaken van het Griekse volk en ongetwijfeld binnenkort ook Spanjaarden, Italianen en Fransozen verbaal over de kling zullen jagen. Ave Europa, dat was het dan, wie het laatste z’n kop uit het zand haalt, doet het licht maar uit.

Maar ook in deze tijden van crisis zijn op het canvas van totale sociale en culturele decadentie nog lichtpuntjes van hoop te vinden, weliswaar omgeven door de duisternis van de naderende ondergang, maar desalniettemin strohalmen die de aandacht, zij het voor even, verleggen van een koolzwarte toekomst naar een kleurrijk verleden. Isotheos, het nieuwste album van de Griekse metalband Kawir, voert de luisteraar bijna een uur lang mee naar de alternatieve dimensie van de Griekse mythologie. In acht composities, die de hypnotiserende, uitgestrekte structuur van nummers als “Poseidon” (Ophiolatreia, 2008) en “Sword of Dardanus” (To Uranus, 2010) voortzetten, worden dit keer odes gebracht aan voorchristelijke godheden als Apollo, Bacchus en Demeter. Met teksten die teruggrijpen naar Oud-Griekse hymnes en een muziekstijl die put uit het rijke verleden van niet alleen de Griekse muziekscene, maar Europese black metal in zijn algemeenheid, is Isotheos een viering van een rijk verleden dat nu verder weg lijkt dan ooit. Nu wil ik niet suggereren dat het de intentie van de band was om Grieken en andere Europeanen te wijzen op het feit dat dat een veelomvattende historie niet vergeten mag worden om wille van iets abstracts als geld, maar de timing had niet beter kunnen zijn.

Kawir band
Vanaf het eerste nummer, “Daemon”, is duidelijk dat Kawir de professionalisering van de afgelopen acht jaar heeft doorgezet. Daar waar Dei Kabeiroi (1995) en Epoptia (1999) vooral albums waren waar de duidelijke muzikale potentie van de band nog werd overschaduwd door een uitermate zwakke productie en een middelmatige uitvoering, begon Kawir zich met Arai (2005) en vooral Ophiolatreia (2008) steeds meer te onderscheiden als één van de beste bands in de toch al zo veelomvattende Griekse metalscene. Met het pas uitgekomen Isotheos bewijst de band definitief dat de voorgaande twee albums geen toevalstreffers waren en dat Kawir zich zonder gêne kan meten met inmiddels legendarische Griekse acts als Zemial en Agatus. Hoewel de productie op Ophiolatreia al getooid was met de voor platenmaatschappij Those Opposed zo karakteristieke mix tussen professionaliteit en rauwe underground, is de productie op Isotheos, dit keer van label Deathrune Records, geheel professioneel. Het keiharde slagwerk van Ormenos (Borgne) echoot door de speakers, waarbij zijn Sühnopfer-achtige blastbeats toch een contrast zijn met de wat plattere, meer melodieuze drums van Vriareos, die op bijna ieder van de voorgaande Kawir-albums alle percussie-gerelateerde zaken voor zijn rekening nam. Het meer aanwezige slagwerk weerhoudt bandleider Therthonax er echter niet van om met zijn unieke tremolo-riffs ieder nummer met nog even zo veel kracht te doen voortstuwen als voorheen. Uniek omdat de snelheid waarmee hij zijn gitaar bespeeld doet denken aan die van een ukelele of balalaika, maar toch uitermate goed uit de verf komt in zowel langzame als ultrasnelle segmenten in de muziek. Op het voorgenoemde openingsnummer “Daimon” demonstreert hij dit op perfecte wijze.

De bijdrage van de nieuwe zanger annex gitarist, de Serviër Phaesphoros, verdient extra aandacht. Want hoewel Kawir altijd onderhevig is geweest aan frequente wisselingen in de bezetting en Therthonax sinds het begin de onbetwiste creatieve kracht achter de band is geweest, is het geenszins waar dat Kawir op enig punt een de facto eenmansproject was met wat willekeurige sessiemuzikanten. Een toegevoegde waarde van alle musici was er altijd, maar met name op de uitgaven sinds Arai zeer duidelijker, wat ook de reden is dat Kawir in een relatief korte periode al een aantal keer merkbaar van stijl is veranderd. Waar Ophiolatreia met name een wat platter, Mediterraan geluid had waarin de gitaar en bas boven alles uitstegen, heeft Isotheos een voller, epischer geluid. Zoals gezegd komt dit deels door de veel prominenter aanwezige drums, maar ook zeker door het stemwerk van nieuwkomer Phaesphoros. Zijn blackmetalzang ligt diep in de productie, maar komt mede door het echoënde geluid nadrukkelijk naar voren, waardoor de vocalen meer dan ooit tevoren klinken als invocaties; aanroepingen van de in de teksten geprezen Griekse godheden. Ook bewijst Phaesphoros met een helderder stemgeluid overweg te kunnen: in nummers als “Hail Bacchus” en vooral “Hymn to Apollo” spookt zijn stem over de composities heen, waardoor het idee van de aanroeping van een mythologisch verleden nog sterker overkomt, vrij van de zweem van amateurisme die op voorgaande Kawir-albums nog af en toe nog aanwezig was wanneer men afweek van de gebruikelijke blackmetalzang. Enthousiast als ik was over de vocalen op Ophiolatreia, moet ook ik toegeven dat Phaesphoros de beste zanger is die Kawir tot nu toe gehad heeft.

fall

Een bewering die veel terugkeert in andere recensies is dat Kawir met Isotheos de traditionele Griekse stijl inruilt voor een meer globaal, Europees geluid. En al toont de doelgerichte Bathory-aanbidding op een nummer als “Hades” aan dat deze gedachte niet geheel uit de lucht gegrepen is, ben ik er toch van overtuigd dat het met name de productie is die luisteraars met een dergelijk gevoel opscheept. In de eerste plaats was Kawir met de occulte stijl van Arai reeds begonnen met de distantiëring van de archetypische Griekse black metal à la Rotting Christ en Varathron en is die lijn met de meer folk-geïnspireerde werken Ophiolatreia en To Uranus alleen maar verder doorgezet. Dit wil echter niet zeggen dat Kawir daarmee ‘minder Grieks’ is gaan klinken. In tegendeel: hoewel ik de Griekse blackmetalscene al enige tijd volg, frustreerde het mij altijd dat diens meest prominente bands zich zowel conceptueel als tekstueel lieten inspireren door Scandinavië, waarmee ze de ontwikkeling van een eigen, authentieke, Hellenistische stijl iet wat lieten stagneren. Want geweldig als albums als The Weaving Fates (Agatus, 2002) en In Monumentum (Zemial, 2006) zijn, ze conformeren naar mijn beleving te veel aan de verwachtingen van een internationaal metalpubliek. Dat terwijl het aantrekkelijke van black metal juist diens enorme culturele flexibiliteit is: vergelijk het typisch Franse L’Ordure à l’état Pur (Peste Noire, 2011) maar eens met het werk van bands als Arkona (Rusland) of Absurd (Duitsland). Dat Kawir dus afstand neemt van een “Griekse” stijl die op zichzelf al onder hevige invloed stond van Noord-Europese conventies, betekent niet per sé dat de band er een minder “Grieks” geluid op nahoudt. Hoewel de professionelere productie en de op tenminste één nummer sterk aanwezige invloed van het Zweedse Bathory wellicht aanleiding geven tot een dergelijke gedachte, moet tegelijkertijd geconstateerd worden dat de soms bijna Theodorakis-achtige sfeer van bepaalde nummers, alsmede de sterker geworden aanwezigheid van traditionele instrumenten als de fluit en kanonaki, die het toetsenbord van Ophiolatreia bijna geheel hebben vervangen, meer dan succesvol zijn in het behouden en misschien wel versterken van de Mediterrane stijl van Kawir.

Maar wellicht is het belangrijkste aspect van Isotheos nog dat het album, net als voorgaande uitgaven van de band, beter lijkt te worden met iedere luisterbeurt. Meer dan ooit durft Therthonax de tijd te nemen met het introduceren en opbouwen van zijn riffs, reden dat de nummers in vergelijking met vorig werk allemaal vrij lang zijn. In nummers als “Daemon”, “To Demeter” en “Hades” duurt het een goede 2-3 minuten voordat Phaesphoros met zijn zang de luisteraar uit zijn trance terugroept, maar toch vervelen de lange muzikale intro’s op geen enkel moment. De precisie waarmee Therthonax en kornuiten aanvoelen dat een kleine variatie dezelfde riff als nieuw kan doen aanhoren, getuigt van hun meesterschap, dat met de vrij amateuristische composities van de eerste albums in ogenschouw nemend des te verbluffender is.

kawir

Of Isotheos mij over pakweg een jaar evenveel zal bevallen als Ophiolatreia, durf ik nog niet te zeggen. Ophiolatreia sloeg bij mij destijds in als een bom en is er, als ware het een goede retsina, na een aantal jaren alleen nog maar beter op geworden. De perfecte balans tussen agressieve en atmosferische black metal is een soort heilige graal die voor nog te veel blackmetalbands eerder een utopisch streven is dan een haalbare realiteit. Met Ophiolatreia slaagde Kawir er echter wel al in dit muzikaal equilibrium te behalen en op Isotheos valt in dit opzicht ook weinig aan te merken. Fans van traditionele black metal zullen dit keer wellicht iets sceptischer zijn over de productie, die best als ‘gelikt’ gecategoriseerd kan worden. Kwaliteit laat zich echter, in wat voor hoedanigheid dan ook, zelden miskennen en dus zal de ware liefhebber ook dit album koesteren. Kawir mag zich onderhand scharen onder de elite van de Europese black metal en de Europese muziek als geheel. Want in een wereld waarin de contouren van kleurrijke Europese culturen steeds meer vertroebeld raken door toedoen van cultureel kosmopolitisme en muziek als geheel steeds meer wordt afgestompt door de bakvorm van de multimediale eenheidsworst, is het verfrissend om te zien dat bands ook nu nog zenders durven te zijn van hun eigen cultureel-historische identiteit. Te hopen valt dat muziek als die van Kawir de begeleiding mag zijn voor de reconstructie van Europese saamhorigheid en niet de grafrede van een door plutocraten naar de onderwereld verbannen volk.

Bezetting:
Therthonax – gitaar, kanonaki
Phaesphoros – gitaar, zang, blaasinstrumenten
Ormenos – drums, percussie
Tamerlan – basgitaar en akoestische gitaar (sessie)
Niki – additionele zang

Nummers:
1. Deamon (7:32)
2. Hymn to Winds (7:15)
3. To Demeter (6:12)
4. Hymn to Apollo (9:42)
5. Hail Bacchus (6:12)
6. Hades (9:00)
7. Isotheos (6:27)
8. Panspermia (2:48)

Totale speelduur: 55:17

[1] Om in de naam der hoor en wederhoor maar een voorbeeld te geven: “Omroep Brabant-verslaggever Rob Bartol vond het eens tijd om gratis bij de Griek te gaan eten. Omdat we al miljarden steun hebben betaald aan de Grieken en nu weleens iets terug willen zien, ging de verslaggever verhaal halen bij Griekse restaurants in Waalwijk, Tilburg en Kaatsheuvel.” (link) Nooit schaamde ik mij meer om Hollander te zijn. Dat dit soort leeghoofden werk kunnen vinden in de journalistiek, geeft op zich al aan hoe reddeloos verloren wij zijn.

[2] Hint: het is blond en het kraamt onzin uit.

4 thoughts on “Isotheos – Praalgraf van het Avondland

  1. Pingback: Isotheos – Mausoleum of a Civilisation | Black Ivory Tower

  2. Pingback: Schaamteloze reclame | Bevroren Ivoren Toren

  3. Pingback: Isotheos – Mausoleum of a Civilisation | Black Ivory Tower Redux

  4. Pingback: Lijmen | Bevroren Ivoren Toren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s