Naar de sportschool voor het Moederland

“Maar de grootste dingen die ons bestaan kenmerken laten zich niet in een hoek duwen, de liefde niet, het huwelijk, het gezin, de mislukking niet, noch de dood. Zij blijven onze daden richten.”
– Ferdinand Bordewijk, Bij gaslicht, 1951.

voiceless

Artiest: by Камаедзiца (Kamaedzitca)
Album: Безмолвные слова твои (Bezmolvnie slova tvoy / Voiceless are your words) (langspeelplaat)
Platenmaatschappij: På Gamle Stier
Jaar: 2012
Taal: Wit-Russisch; Russisch
Genre: Overstijging van het mondaine

Tekst door Degtyarov
(For the English version, click here)

kamaheader

“Als de eerste sneeuw op een verlaten weg”

Een zoektocht naar de beste muziek is een expeditie vol valkuilen. Ieder genre wordt geplaagd door intellectuele leegte. Het woord ‘genre’ zelf impliceert al een herhaling van zetten; gedoemd om te verworden tot een benaming voor alle slappe aftreksels die door hetzelfde handjevol pioniers geïnspireerd raakten. Hierbij is het niet alleen het gebrek aan originaliteit, maar vooral het ontbreken van bezieling dat de geloofwaardigheid van artiesten parten speelt. En toch bevolken ze in groten getale allerhande muziekscenes. Legers van eentonige indiebandjes met quasi-Beatleskapsels, metalbands met lang-haar-omdat-het-moet, rappers die verhalen van hun zware thug life in de ghetto terwijl ze in Triestigheid aan de IJssel wonen… stuk voor stuk zijn ze even onnozel in hun overtuiging dat inspiratie en imitatie in elkaars verlengde liggen. De imitatie mag dan het beste compliment zijn, maar daarmee wordt het voor de omstanders nog niet leuker om aan te horen.

Er zijn wel degelijk muzikanten die zich realiseren dat het nadoen van idolen niet volstaat, maar het probleem is daarmee niet per sé opgelost. De zucht naar originaliteit verleidt velen ertoe hun hand te overspelen. Zij komen op de proppen met iets wat daarvoor inderdaad nog nooit iemand heeft bedacht, laat staan uitgevoerd. Maar dikwijls is goed te horen dat daar dan ook alle reden toe is geweest. Zie daar de reden dat originaliteit in de muziek nog te vaak gelijkstaat aan carnavaleske kitsch met ‘gek doen om het gek doen’ als enige leidmotief. Of erger, muziek die naar een hoger plateau getild moet worden door het verhaal erachter. Kunstenaars grijpen die mogelijkheid aan om hun ongekend talent te etaleren om ongeïnspireerde rommel te verkopen met een even opzichtig als opportunistisch filosofisch laagje; zij het een extistentiëel vraagstuk met de diepgravendheid van bladgoud of één of ander ‘social statement’ waar zelfs de meest doorgewinterde soixant-huitard van moet kokhalzen. Het zijn tactieken die de gebrekkige inhoud van de muziek moeten maskeren en de reden dat er platen als Musique barbare van Karel Appel bestaan, een werk al even waardeloos als de rest van zijn zogenaamde kunst.

Ook in de metal- en rockscenes treft men dergelijke wolligheden aan. Om de haverklap gooit één of andere band – puur omdat het kan – weer eens twee of meerdere muziekstromingen door elkaar. Punk en jazz, hoe verzin je het! En uiteraard, wij als klootjesvolk worden geacht subiet te applaudiseren voor de onbeteugelde creatieve geest die het heeft behaagd deze twee onlogische elementen met elkaar te verbinden. Dat zou misschien nog wel op te brengen zijn geweest als wij inderdaad een verbluffend resultaat voorgeschoteld hadden gekregen. Maar helaas is er een levensgrote kans dat de artiest in kwestie eerder het gelijk bewijst van degenen die het tot dan toe niet hadden aangedurft de twee stromingen door elkaar te mengen. Of het nou de hele Noorse avant-gardebeweging uit de jaren ’90 is (Ved Buens Ende, Dødheimsgard), of individuele bandjes met een vreemde stijl, ze maken allemaal dezelfde fout: ze zijn in de veronderstelling dat je door bewust het ‘rare’ en het ‘onlogische’ op te zoeken, je vanzelf op een origineel idee komt. Ware originaliteit zit ‘m echter niet in het afzetten tegen het gevestigde, maar in de intrinsieke motivatie om iets te creëren ongeacht van of het binnen de gebruiken van een bepaald genre valt.

“Het werk van Kamaedzitca is het resultaat van technische competentie en een gezonde dosis dikke vette schijt aan conventies.”

Wie een beschrijving van de recente bezigheden van de band Kamaedzitca in zich opneemt, zal wellicht denken dat ook deze band zich schuldig maakt aan de misplaatste originaliteitsdrang die de kunstwereld in haar greep houdt. Hun muziek vertoont kenmerken van black metal, traditionele muziek, hardcore, RAC, ambient en zelfs rap; normaal gesproken het soort mengelmoes dat voorbehouden is aan pretentieuze allesmixers die maar her en der invloeden bij elkaar sprokkelen in een wanhopige poging te verdoezelen dat ze nergens echt in uitblinken. Toch bekruipt je bij het beluisteren van Kamaedzitca dit gevoel nimmer. Hun muziek wekt dezelfde aura van naïviteit op als het oeuvre van Dub Buk, maar net als bij die Oekraïense formatie is het werk van Kamaedzitca het resultaat van technische competentie, een heldere muzikale visie en een gezonde dosis dikke vette schijt aan conventies.

Desalniettemin is de oorsprong van de groep bescheiden. Toen het project nog betrekkelijk normaal begon als een zich van heidense thematiek bedienende black-/folkmetalband, waren de Wit-Russen geen eigenaardige verschijning in het muzikale landschap van hun Slavische thuisregio. In een klein aantal jaren heeft de groep echter op alle mogelijke vlakken opvallende ontwikkelingen doorgemaakt. Waren de vijf oorspronkelijke leden op oude bandfoto’s nog getooid in de traditionele klederdracht die onder genregenoten eerder regel dan uitzondering is, op nieuw promotiemateriaal zijn de twee nog overgebleven leden te zien met kort haar, veel spiermassa, strakke shirts, trainingsbroeken en gympen; een uiterlijk dat je eerder bij Slavische straatvechters zou verwachten dan de altijd iet wat zweverige folktypes die wegdromen bij een geromantiseerd nationaal verleden dat al dan niet is opgeleukt met elfjes, eenhoorns en andere homo-erotische fantasymeuk.

gruppa

De muziek heeft eenzelfde transformatie doorgemaakt, al rijkt het muzikale inzicht dat door bandleden Luty en Artsem tentoon wordt gespreid nog altijd veel verder dan wat je bij Oost-Europese sportschoolfiguren zou verwachten. Vooral op het album Bezmolvnie slova tvoy (dat ter bevordering van de leesbaarheid vanaf hier zal worden aangeduid onder de officiële Engelse titel Voiceless are your words) komt dit tot uiting. Want hoewel deze 75 minuten aan muziek in zowel tekstueel als muzikaal opzicht een diversiteit vertoont zoals die zelden op een langspeelplaat is waargenomen, wordt op geen moment de samenhangendheid van het album bedreigd. En dat is knap, want alles wat er over het ene nummer kan worden gezegd, wordt in het volgende al weer geheel ontkracht. Het ene moment lijken uitbundige, rijk versierde solo’s een classicrockepos in te luiden, terwijl doom-achtige riffs en raspende vocalen luttele minuten later de sfeer een geheel andere kant op dirigeren. Het geheel wordt afgewisseld met ambientnummers, terwijl composities van de ene na de andere stijl bewijzen dat hij door de muzikanten compleet wordt beheerst.

Wat Kamaedzitca een nog complexer project maakt, is dat het door diens connecties en denkbeelden vaak in de RAC-scene wordt ingedeeld, wat op zichzelf weer een heel nieuw scala van verwachtingen schept. In tegenstelling tot veel andere aan black metal gerelateerde projecten is de indeling van Kamaedzitca in het rechtse muziekwereldje niet gebaseerd op ambiguïteiten en vage associaties of verdachtmakingen. De band nam een split-CD op met onder andere Kolovrat (de beruchtse skinheadband van Rusland) enstad identificeert zich openlijk met de noemers “Pagan – NS – Straight-Edge”. Maar net zoals met ieder etiket dat op de band geplakt kan worden, zijn ook deze labels te beperkt om accurate verwachtingen te scheppen van de aard van de muziek. Rechtse muziek heeft doorgaans het imago van amateuristische gelegenheidspunk die zijn bestaansrecht exclusief ontleent aan diens propagandistische waarde [1].

“De aanwezigheid van een poëtische dimensie alleen al is namelijk genoeg om dit album buiten het kader van ondoordachte propagandamuziek te plaatsen.”

Doch suggereren de veelzijdigheid van de muziek en de rijkdom aan tekstuele thematiek dat Kamaedzitca uit ander hout is gesneden dan het willekeurige wegwerpbandje dat de RAC-scene ‘rijk’ is. Gedurende de zeventien nummers wordt er gezongen, gesproken en geschreeuwd over het lot van Wit-Rusland en de Slavische volkeren, over sport, over geheelonthouding, over verloren beschavingen en over verwelkte liefdes, dikwijls voorzien van een poëtisch omhulsel dat gestoeld is op grootstedelijke weemoed. Door middel van doffe straatlichten, vaag omlijnde schaduwen, verlaten straten en beslagen ruiten wordt een beeld geschapen van eenzame metropool, die op haar beurt fungeert als plaats van handeling of symbool voor verval, eenzaamheid of afscheid. De algemeenheid van dat beeld staat de teksten toe meerdere lagen te bevatten, waarbij sommige tekstfragmenten kunnen worden geïnterpreteerd als het betreuren van een verloren liefde of het beklag over de naderende ondergang van de natie, zoals in het briljante slotnummer “Ustavshee odinochestvo” (“The tired loneliness”):

“Shadows drifting, turning in departure
The city lights behind us, and you’re alone
Night falls, and it feels as breath on glass
Leaving simply, but definitively
Floating silhouettes, faded in memory

That night, it was a dream,
as if it happened to someone other than us” [2]

Met deze meerlagigheid positioneert Kamaedzitca zich op dit album ver boven de propagandistische muziek die meer geïnteresseerd is in het expliciet overbrengen van een boodschap dan het met gevoel en subtiliteit vertellen van een verhaal. De bijna esoterische aanpak van de Wit-Russen zorgt er namelijk voor dat niet iedereen de capaciteiten zal hebben om te begrijpen waar zij het over hebben, waardoor de lezing van dit album als de zoveelste flagrante poging tot hersenspoeling definitief door de mand valt; de aanwezigheid van een poëtische dimensie alleen al is namelijk genoeg om Voiceless are your words buiten het kader van ondoordachte propagandamuziek te plaatsen.

Aan welke kant van het politieke spectrum de bandleden zich bevinden, blijft echter als een paal boven water staan. Zo wordt in het nummer “Evropa-Rus'” een Wit-Russisch/Slavisch nationalisme uiteengezet dat zich onder meer kenmerkt door de harmonie van cultuur en traditie. Het weerspiegelt een wereldbeeld dat wordt gekenmerkt door etnisch nationalisme, maar dan wel van het slag dat een diepere verbintenis zoekt tussen de Europese volkeren, en zich niet zozeer wenst te bedienen van chauvinisme. Wat opvalt aan de ideologie van Kamaedzitca is dat het, hoewel de band zichzelf expliciet met het (Slavische) heidendom vereenzelvigt, veel overeenkomsten vertoont met het Orthodoxe geloof. De conservatieve blik die de band met enige regelmaat werpt op onderwerpen als voortplanting, technologie en commercie stroken met een sentiment waar in Oost-Europa meer draagvlak voor bestaat dan in het uiterst liberale Westen. Hierdoor kan de band in politiek opzicht nog extremer overkomen op de Westerling dan op één van de eigen landgenoten.

“Het befaamde onderscheid tussen de artiest en de muziek is niet zo noodzakelijk voor gevoelige figuren als het was op een deel van het eerdere werk van Kamaedzitca.”

Toch is de aanpak van deze thema’s op Voiceless in your words een stuk implicieter. De teksten staan nauwelijks in vergelijking tot hun eerder verschenen nummer “Chas baratsbi”, nota bene een sterk door rap geïnspireerde compositie waarin de aanval wordt geopend op zo ongeveer alle aspecten van de moderne samenleving die in strijd zijn met het nationalistische en extreem conservatieve wereldbeeld van de heren Luty en Artsem, of het nou McDonald’s, de sushihype, liberalisme, homoseksualiteit of voorbehoedsmiddelen zijn. Tegen deze achtergrond van politiek extremisme steekt een groot deel van de inhoud van Voiceless are your words bijna mystiek af. De wat meer belezen luisteraar zal hier en daar nog fragmenten ontdekken die aantonen dat de band niet bepaald is veranderdsnork qua ideologische inslag, maar de subtiele aanpak maakt het makkelijker om deze elementen los te koppelen van de muziek, mocht daar de behoefte voor bestaan. Maar het befaamde onderscheid tussen de artiest en de muziek om een interne ethische strijd te voorkomen is dus niet zo noodzakelijk voor de doorsnee ‘muziek en politiek gaan niet samen’-roeper als het was op een deel van het eerdere werk van Kamaedzitca.

Waar het in de esthetiek van Voiceless are your words en daarmee het moderne Kamaedzitca vooral om draait is zelfverbetering. Hiertoe kan men zich volgens de teksten van zanger Radan Luty met name bewegen door middel van het bevorderen van de eigen fysieke gezondheid door middel van training en sport, maar vooral ook door het vermijden van die elementen die lichaam dan wel geest schade zouden kunnen berokkenen. Dit is dan ook de bron van de eigenaardige combinatie van romantische heidense thema’s, sociaal-conservatieve waarden en het sportschoolsfeertje dat de band sinds enige jaren omringt. De paradox zit ‘m erin dat de hedendaagse sportschool en alles wat er in omgaat, of het nou bodybuilding, contemporaine vechtsport of reguliere fitness is, wordt omgeven met het egoïstische. De hoofdmotivatie van de moderne mens om aan zijn eigen lichaam te werken vindt haar oorsprong voornamelijk in ijdelheid. Loop een lokale kleerkastenhangplek als een sport- of kickboxschool in, en het merendeel van de aanwezigen aldaar handelt vanuit het verlangen om geaccepteerd, gerespecteerd, gevreesd en/of bemind te worden, dan wel een ander eendimensionaal belang als oppervlakkig tijdverdrijf. In vroeger tijden bestond de motivatie voor het op pijl houden van de fysieke gesteldheid uit meerdere lagen, bijvoorbeeld een wereldse, gemeenschappelijke noodzakelijkheid als het moeten kunnen verdedigen van lijf en goed (wat nu door de overheid wordt gepoogd te doen), of het eren van de Schepping [3]. In het werk van Kamaedzitca beleeft deze multidimensionaliteit een herleving, daar men doorgaans lichtzinnige activiteiten als gewichtheffen, opdrukken en elkaar afmatten in dienst stelt van het streven naar een supermens, dat zich met een gezonde geest in een gezond lichaam ontpopt als de totale man, die beschikt over de discipline en zelfbeheersing die nodig zijn om de uitwassen van de moderniteit te bestrijden en diens verleidingen te weerstaan. Een sportschoolabonnement voor het Moederland, zo gezegd.

De boodschap van Kamaedzitca wat betreft lichamelijke en geestelijke fitheit zal voor meenigeen vreemd aandoen. Niet alleen omdat het in de moderne wereld moeilijk is voor te stellen dat iemand zijn lichaam verzorgt voor een andere reden dan het scoren van afspraakjes, maar ook vanwege de cultus van zwakheid die in de loop der jaren in politieke retoriek, de televisiecultuur en de algemene perceptie van de westerse wereld is geslopen. Onkunde steelt de show in vele televisieprogramma’s en geestelijke ziekten worden verheerlijkt, terwijl ongeletterdheid, alcoholisme en zwaarlijvigheid worden toegeschreven aan ziektes en aandoeningen… Alles lijkt van stal te worden gehaald om de eigen verantwoordelijkheid maar te kunnen ontwijken. Dat de muziek van Kamaedzitca op de ‘ziek-zwak-misselijk’-mentaliteit van de contemporaine samenleving reageert door juist die zelfdiscipline te verheffen en deze weer in dienst te stellen van een hoger doel, kan een vervreemdend effect hebben op diegenen die enkel in staat zijn de wereld in letterlijkheden waar te nemen en buiten ijdelheid geen reden zien om het beste uit zichzelf te halen.

“De gedesequilibreerden stoot de school af omdat zij niet willen leren gehoorzamen. Ik maal niet om de psyche van een kind, dat een rottigheid is van deze tijd.”
Ferdinand Bordewijk, Bint, 1934.

De terugkeer van een fitheidsideaal dat ijdeltuiterij overstijgt, verklaart uiteindelijk niet alleen waarom de benadering van de band op het eerste gezicht zo onlogisch lijkt, maar ook waarom de muziek zelf aanvankelijk wat verwarrend kan overkomen. Uit de vechtsportcultuur neemt Kamaedzitca muzikale invloeden mee die men bij genregenoten nooit zal aantreffen. Op het album is een overvloed aan aan elementen aanwezig uit moderne muzieksoorten, zoals electronica, hardcore en bij vlagen zelfs een vleugje rap. Ieder voorzien zij de muziek van een opgeklopt MMA-sfeertje, waardoor menig nummer op dit album niet misstaat als soundtrack voor gewichthefsessies of straatgevechten. Het contrast is dan ook groot met de onderstructuur van Wit-Russische/Slavische volksmuziek, een nadrukkelijk aanwezig residu van de beginperiode van de band, waarin het als folkmetalformatie de ondergrond bestookte. Dit tezamen produceert een dualiteit die bij geen enkel ander muziekproject als zodanig kan worden aangetroffen.

Eenzelfde dualiteit treft men aan in de ambientnummers en -fragmenten die op Voiceless are your words wederom in rijkelijk aanwezig zijn. In tegenstelling tot op eerder materiaal, gaat de ambient ditmaal gepaard met subtiele doch opvallende electronica-geluiden. Toeval of niet, het is toepasselijk dat de band hier juist nu mee komt, aangezien vooral dit soort nummers zinspelen op de relatie tussen de moderne mens, oude beschavingen en een buitenaardse invloed. Hierbij is het niet moeilijk te bedenken wat of wie de klassieke en de moderne geluiden/melodieën die in verscheidene nummers naar boven komen, respectievelijk vertegenwoordigen. Of de band met deze thema’s flirt door oprechte overtuiging of ze enkel aanroept vanuit terloopse interesse, daar valt over te discussiëren. In ieder geval drijft de eigenaardige keuze van onderwerpen deze band in zowel tekstueel als muzikaal richting een nichegebied waarvan leden Luty en Artsem vooralsnog de enige bewoners in de wijde omtrek zijn.

travels2

De weerklank van de verweving van antiek en modern die de benadering van de groep kenmerkt, komt nog het sterkst tot uiting op een nummer “Duch vojna” (“The Warrior Spirit”) dat weliswaar niet op het album staat, maar wel rond dezelfde tijd werd opgenomen. Het lied werd geschreven voor een MMA-toernooi en trekt een parallel tussen de strijdlust die nodig is voor het winnen van een kooigevecht enerzijds en de krijgsgeest die de inwoners van Roethenië in de loop der eeuwen hebben opgebouwd anderzijds. Als weerspiegeling van deze vergelijking, schakelt men in de muziek moeiteloos over van rave-beats naar solopartijen gespeeld op traditionele instrumenten als de doedelzak en de fluit. Van de achterliggende boodschap wordt dus op knappe wijze gebruik gemaakt om de muziek vorm te geven, waardoor deze een stuk beter te vatten wordt en na verloop van tijd, in tegenstelling tot bij een eerste indruk, allerminst zal overkomen als verwarrend of paradoxaal.

Hoewel de verschillende invloeden op Voiceless are your words eerder egaal over de nummers zijn verspreid dan dat zij binnen één compositie tegen elkaar ‘strijden’, is de veelzijdigheid op het album prominent aanwezig en even verantwoord als op “Duch vojna”. Zo kan het voorkomen dat composities die op eerdere, traditionelere uitgaven van de band niet hadden misstaan, worden opgevolgd door nummers met een dominante hardcore-invloed, die weer afgewisseld worden met ballades, electronica, ambient en reguliere rock. Het verrassingspakket dat Voiceless are your words heet kent dan ook nog bizarre uitschieters als een rock-cover van de hoofdmelodie van “Breathe” van The Prodigy, en een anderhalve minuut durende sample van een sportschool. Wellicht dat sommige van deze stilistische overrompelingen gefronste wenkbrauwen opleveren, maar al met al komt Kamaedzitca er toch altijd mee weg en worden er nergens keuzes gemaakt die esthetisch écht bedenkelijk zijn. Dit was trouwens wel het geval op het voorgaande album van de band, Вернасць (Loyalty), waar op één nummer dezelfde griezelige sample van lachende kinderen wordt gebruikt als in het videospel Diddy Kong Racing (!), terwijl een ander lied louter fragmenten bevat van het eerdere werk van de band, als ware het een soort reclamespot. Dit bewijst dat, hoewel Kamaedzitca al langer aan deze unieke weg aan het timmeren is, het met Voiceless are your words pas echt van begin tot eind spijkers met koppen gaan slaan.

“De mensheid maakt haar tijden, het individu doet wat zijn tijd van hem eist.”
– Ferdinand Bordewijk, Bint, 1934.

Door de eigen geschiedenis succesvol te verbinden met de hedendaagse cultuur, slaagt Kamaedzitca in wat het uiteindelijke doel van al dit soort muziek is, of zou moeten zijn: ze leveren een stuk nationale kunst af. Luty en Artsem tonen zowel de kunde als de bereidheid om muziek te maken die niet alleen de rijke muzikale en culturele tradities van het Wit-Russische thuisfront eren, maar hen ook overstijgen; overstijgen in de zin dat er een stuk muziek wordt afgeleverd dan niet altijd traditioneel klinkt – soms zelfs het tegenovergestelde daarvan – maar te allen tijde de traditionele geest uitstraalt en uitdraagt. Anders gezegd, stellen zij hun talenten, visies en ambities artsemin dienst van een bredere nationaal-culturele context. En hiervoor verdient de band respect, ongeacht van de ideologie die zij uitdragen. Want in deze tijd, waarin cultureel ontwortelde fastfoodmuziek de overal norm is – van de lage tot de zogenaamde hoge cultuur – is het bemoedigend om te zien hoe bewust een duo van volstrekt onbekende muzikanten  met twee benen op eigen grond staat, traditie respecterend zonder te vervallen in gimmicks; meegaand met de tijd zonder aan eigenheid in te boeten.

Wat Kamaedzitca uiteindelijk onderscheidt van de talloze circusmuziekartiesten die de avant-gardistische/experimentele metalscene tot de misselijkheid aan toe bevolken, is dat de band allerminst willekeurig te werk gaat met het uitputten van diens kleurrijke inspiratiebronnen en het aanwenden van het diverse muzikale talent waarover diens leden beschikken. Integendeel, het kan alle keuzes die het maakt op Voiceless are your words moeiteloos verantwoorden vanuit een duidelijke esthetische benadering. Noch het contrast tussen urbane melancholie, grijze beeldspraak en kleurrijke muziek; noch de aanwezigheid van zowel moderne als klassieke muziekstijlen; noch de afwisseling van metal- en ambientnummers blijken bij nadere inspectie onverklaarbaar of ondoorgrondelijk. Dit maakt het dat de uiteenlopendheid van de sferen en stijlen op dit album nimmer de weg versperren voor een uniforme, continu hoogstaande luisterervaring. Zo kenmerkt zich ware originaliteit: het is het middel om het doel mee te bereiken, en ongeacht haar succes komt zij nooit in de verleiding de hoofdrol op te eisen en zo het equilibrium wreed te verstoren.

Voiceless is your words is een stem in de woestijn…”

Voiceless are your words van Kamaedzitca is een leermoment voor al die amateuristische stijlmengers die denken dat ze door gratuit wat muzieksoorten door elkaar te husselen zich het recht verwerven zichzelf tot scheppers van een nieuw genre te bombarderen; zij die zich van eenzelfde ijdelheid bedienen als al die steroïde-spuitende kleerkasten door pogingen tot originaliteit enkel in dienst te stellen van hun eigen hipsterheid. Het is een wijze les voor al die post-metal-figuren die teruggrijpen op oude (sub)genres en denken er wel te komen zonder hun inspiratiebronnen te overstijgen en werkelijk iets nieuws te creëren. Tegelijkertijd is Voiceless are your words van Kamaedzitca een stem in de woestijn. Want de vooruitstrevendheid van hun muzikale missie ten spijt; zij blijven voorlopig veroordeeld tot de periferie der obscuriteit, een boodschap verkondigend die door een enkele ziel – bijvoorbeeld ondergetekende – wordt gehoord, terwijl de gekte van de dag er met de aandacht vandoor gaat. Laat dit magistrale album, deze artistieke overwinning van jewelste dan op zijn minst die eerste sneeuw zijn op een verlaten weg [4]. Vanuit de verte horen wij het geraas van de chaotische hoofdweg, waar de ene auto op de andere knalt. Wellicht dat er na verloop van tijd toch een paar dappere zielen afwijken naar de rust van deze zijweg, zich afvragend waarom zij niet altijd via dit pad hun reizen hebben ondernomen.

“En deze eindeloze weg verdrijft de leegheid van de nacht…”

Degtyarov, lente 2014.

lucht

Voiceless of your words is hier te beluisteren en te downloaden (gratis of wat je ervoor overhebt).

Bezetting:
Radan Luty – zang, teksten
Artsem – muziek

Nummers:
1. И в вечности моей любви пламя не угаснет / The flame of my love won’t ever fade in eternity (3:59)
2. Безмолвные слова твои / Voiceless are your words (5:48)
3. Піраміда / Pyramid (2:47)
4. Ветра Шамбалы / The winds of Shambala (3:23)
5. Традиция Севера / The North tradition (7:10)
6. В Отблесках Руси Нового Солнца / In the glow of Rus of the new sun (5:10)
7. Straight Edge Sport (5:07)
8. Arrogant flunkies (4:02)
9. Европа-Русь / Europe-Rus (5:48)
10. Застылi думкi над берагам хуткай ракi / Above a fast river moveless are the thoughts (4:41)
11. Туле, Атлантыда, Лемурыя, Гіпербарэя… / Thule, Atlantis, Lemuria, Hyperborea… (1:43)
12. Акіян адзiноты / The ocean of loneliness (7:23)
13. Когда мои друзья со мной / When my friends are with me (3:28)
14. Простые слова / Just simple words (3:40)
15. Гэта проста слёзы нашай восені / It’s just the tears left by our autumn (3:05)
16. Сквозь пространство звёзд навстречу / Through the space of nearing stars (3:53)
17. Уставшее одиночество / The tired loneliness (4:19)

Totale speelduur: 75 minuten en 11 seconden

Notities:
[1] Zie ook dit artikel, dat helaas achter een betaalmuur zit. Het dient als voorbeeld van de genoemde perceptie.

Bij het in het artikel geïllustreerde imago vallen echter wel wat kanttekeningen te plaatsen, daar de auteur duidelijk een wat gelimiteerde kennis had. Zo negeert hij het feit dat Burzum, in zijn oren vreselijke muziek of niet, één van de meest invloedrijke bands van het blackmetalgenre is. Anno 2014 proberen politiek correcte hipsters zich nog steeds in allerlei bochten te wringen om de muziek los te koppelen van de artiest en zijn ideeën.

Daarnaast is het zo dat, hoewel de zweem van amateurisme zeker het gros van de zogenaamde Hatecore- en Rechtsrockmeuk uit respectievelijk de Verenigde Staten en Mofrika omringt, het marginale imago van rechtse/nationalistische muziek niet in alle gevallen meer opgaat. Het gros van de kwalitatief hoogstaande Oekraïense blackmetalscene staat in nauw verband met deze stromingen, of is zelfs uitdrager ervan (Nokturnal Mortum, Dub Buk, Drudkh (of ze het nou willen toegeven of niet)), alsmede andere toonaangevende bands in het genre als Peste Noire (op hun eigen, atypische wijze) en Akitsa. Daarnaast bewijzen groepen als Kolovrat, Russkiy Styag en Tormentia dat er wel degelijk bands in de extreme hoek zitten wiens muziek de propagandistische waarde overstijgt en op zichzelf staat. En dat juist op het moment dat de traditionele punk doder en irrelevanter is dan ooit en louter nog bestaat uit softe gitaargroepjes met veilige bedplassersmeningen die zelfs (of vooral) Marcel van Dam niet tegen het zere been zouden stoten.

[2] Om de leesbaarheid van het artikel ten goede te komen, zijn de in het artikel geplaatste citaten reeds (zeer vrij) naar het Engels vertaalde tekstfragmenten. Het oorspronkelijke fragment luidt:

“Тени отдаляются, превращаясь в расставание,
Свет города остался позади, и ты вновь одна
Рисуешь ночь, чувствуя дыхание на стекле,
Уезжаешь просто так и навсегда.

Проплывают силуэты памяти по обочине жизни;
Это ночь, это сон; всё происходит будто не с нами.”

[3] Dit correspondeert ook met het idee van de dualiteit van de wapens en de letteren, zoals reeds is besproken in onze recensie van het meest recente album van Peste Noire.

[4] Eveneens uit het nummer “Ustavshee odinochestvo”: “Maar in mijn hand heb ik de as van onbeantwoorde brieven / Als de eerste sneeuw op een verlaten weg”

Met dank aan:
X. – Vertalingen
R. – Weemoed
U – Geduld

Advertenties

Dub Buk boven alles

“De crisis van de westerse kunst is een reactie op de crisis in de westerse genie. Het is één van de vormen waarin het zich manifesteert.”
– Ernesto Giménez Caballero, Arte y Estado, 1935

Rus ponad use

Artiest: ua Dub Buk
Uitgave: Русь понад усе! (Rus ponad use!) (langspeelplaat)
Platenmaatschappij: Eastside
Jaar: 2003
Taal: Oekraïens
Genre: Slippers met stalen neuzen

Tekst door Degtyarov
(For the English translation, click here.)

Sirko2

“Unidad del destino en lo nacional”
El genio nacional – primera parte

Een aantal jaren geleden heb ik uitgebreid onderzoek verricht naar de werken van Ernesto Giménez Caballero, met name zijn manifest Arte y Estado (‘Kunst en Staat’). Het document stamt uit 1935 en is een tamelijk flagrante poging om de concepten avant-garde en fascisme samen te brengen: kunst en politiek als verlengstukken van eenzelfde wereldbeeld. Hoewel het merendeel van de argumenten achterhaald is en ook enige waanzin de auteur niet ontzegd kan worden [1], kan de oplettende lezer ook nu, in l’an de disgrâce 2013, nogpomst tal van verfrissende inzichten aantreffen in het werk van Giménez Caballero. Zo betoogt hij dat het de taak is van iedere natie om te streven naar diens ‘genie’. Hiermee doelt hij op een soort evenwicht in het zelfbewustzijn van een volk, waarbij zijn politieke orde, sociale samenstelling en artistieke productie perfect zijn afgestemd op de volksgeest.

Het nut van een dergelijk evenwicht is in de context van de moderne, globaliserende wereld duidelijker dan ooit. Heel Europa leeft onder het juk van een one-size-fits-all-cultuur; het najagen van de Amerikaanse Droom; een cultuur die is afgestemd op tijd- in plaats van volksgeest. Zelfreflectie, ontwikkeling en idealen maken plaats voor vermaak, oppervlakkigheid en platvloers hedonisme. Als gevolg heerst er een cultus van gebrekkigheid. Dit betekent niet per sé dat de gemiddelde mens nu dommer of minder vaardig is dan vroeger, maar dat domheid en onkunde worden vereerd als waren het deugden. Kunt u niet koken, kunt u niet autorijden of bent u mongool anders intelligent? Hier is het podium, daar het publiek. Vermaken geblazen.

“De esthetiek van het ‘Vrije Westen’ wordt grotendeels gedicteerd door lieden wiens smaak omgekeerd evenredig is aan hun hoeveelheid geld.”

Op zich is de viering van het abnormale niet eens zoveel anders dan de onvervalste Calvinistische zelfhaat waar menig Nederlander mee is grootgebracht, maar een bijkomend nadeel van de in de naam der domheid ontwortelde volkeren is dat de kunst die door hen wordt voortgebracht, zich steeds meer kenmerkt door een universele richtingsloosheid die gerust bestempeld mag worden als nihilistisch. Nihilistisch in de zin dat het zich bezighoudt met non-problemen, of omdat het verondersteld ‘onrecht’ enkel bestrijdt met een door waan gekenmerkte, blinde vernielzucht [2]. Nihilistisch ook omdat eigen inzichten ontbreken: zo is popmuziek wars van aanknopingspunten die ons toe zouden staan er een diepere band mee te kunnen vormen. Het wordt gedreven door het onpersoonlijke en het vergankelijke van de mode. En wanneer het modieuze aspect wegvalt, rest er enkel een zwarte leegte; een leegte die symbool staat voor de trieste realiteit die ons vertelt dat de esthetiek van het ‘Vrije Westen’ grotendeels wordt gedicteerd door reclamejongens met hoog water, pseudo-tegendraadse modenichten en lieden wiens smaak omgekeerd evenredig is aan hun hoeveelheid geld.

heras hekwerk

Willen we niet tot in het einde der tijden leven in een wereld van praktische kapsels en unisekskleding, lijkt het ‘heraarden’ van esthetiek in het nationale opeens zo’n gek idee nog niet. Hedendaagse academici branden doorgaans liever hun tengels niet aan het ‘nationaliseren’ van kunst, maar als een gedicht of een compositie het verlengstuk is van de ziel van een persoon, kan het ook het geesteskind zijn van een volk. Of er dan sprake is van buitenlandse invloeden of niet, doet niet ter zake: een ‘geniaal’ (volgens de definitie als gegeven in alinea 1) kunstwerk had niet als zodanig vervaardigd kunnen worden in een ander deel van de wereld.

In de muziek kan een terugkeer naar de nationale essentie van kunst relatief makkelijk worden bewerkstelligd. Ten opzichte van bijvoorbeeld film of theater is het creëren/uitbrengen van muziek in de moderne tijd een betrekkelijk simpel proces waarin de kunstenaar, wanneer hij slim is althans, niet zo snel zal worden gehinderd door marketing- of productiebelangen. Maar hoe moet deze transformatie dan in z’n werk gaan? Muziekstromingen zijn per definitie  transnationaal en hetzelfde kan gezegd worden van het publiek van zo’n beetje elke band die niet veroordeeld is tot totale onbekendheid. Dit hoeft echter geen hindernis te zijn: een muziekstuk kan karakteristieken vertonen van een bepaald genre, maar door middel van diens thematiek, eigenaardigheid en onderliggende structuur harmoniseren met de volksgeest.

Black metal is hier het ultieme bewijs van. Van oorsprong heeft deze stroming dezelfde nihilistische zwerversconnotaties als punk, maar in de loop der jaren is een select groepje bands de stijl gaan cultiveren. Het inherente individualisme van de black metal maakt dit mogelijk: het zelf neerzetten van een stijl ten koste van het volgen van conventies wordt aangemoedigd. Hierdoor is de kans groot dat een goed uitgevoerd blackmetalproject veel individuele en dus ook de bijbehorende culturele aspecten van de artiest bevat, anders dan bij de ultraconventionele, Angelsaksische popmuziek.

Dub Buk 2

Één van de meest overtuigende bewijsstukken van de culturele eigenheid van black metal wordt geleverd door Dub Buk, op het album Rus ponad use. Deze Oekraïense formatie slaagt er namelijk in haar nationaal-culturele signatuur te zetten zodat deze, hoewel nadrukkelijk aanwezig, nimmer opdringerig wordt. In tegenstelling tot het gros van de representanten van de zogenaamde folk metal, hoeft zij daarbij niet over te gaan op het toevoegen van quasi volkse deuntjes, ingespeeld met traditionele instrumenten over basismuziek die verder niets met genoemde traditie van doen heeft en dan ook prima zonder het ‘volkse’ element had kunnen bestaan. Dub Buk graaft dieper: overal in de muziek komen we thema’s, structuren en esthetiek tegen die het album onlosmakelijk verbinden met de aarde waarin het geworteld is. Dat het eindproduct niet eens zo vreselijk veel afwijkt van wat ons door de gebruiken van black metal wordt opgelegd, en toch klinkt als een oorspronkelijke, onaangetaste stem uit het glorieuze maar ook duistere Oekraïense verleden, duidt erop dat wij hier niet te maken hebben met beginnelingen, maar met meesters.

“De muziek valt nog het meest te vergelijken met slechte wodka: goedkoop, vrij ranzig, maar dodelijk effectief.”

Bij aanvang van het album zullen zij die luisteren zonder voorkennis niet kunnen vermoeden op wat voor auditieve reis zij de daaropvolgende veertig minuten meegenomen zullen worden. Toch licht het intro al een tip van de sluier op en wordt ons gelijk duidelijk gemaakt dat dit geen doorsneemetalalbum is. Thrashriffs vermengen zich met techno-elementen, terwijl strak ingespeelde partijen gelijk verraden dat Dub Buk ondanks het nadrukkelijk aanwezige Casio-keyboard niet de zoveelste incompetente Graveland-kloon is. Composities vloeien probleemloos in elkaar over, ongeacht of een nummer meer in de black- of de thrashhoek past.

Het verleden heeft ons geleerd dat een dergelijk breed spectrum aan invloeden en stijlen weliswaar leidt naar individueel goede nummers, maar dat de luisterervaring als geheel een stuk moeilijker te verteren wordt. [3] Dub Buk slaagt er daarentegen in de aandacht van de luisteraar voor de volle veertig minuten te pakken. Want terwijl de formatie van stijl naar stijl beukt, blijft de sfeer nagenoeg hetzelfde: de aanpak van de band is er duidelijk één van agressie, iets wat zich uit in hoge tempo’s, radicale nationalistische teksten en vocalen die het gros van de tijd de muziek duidelijk overheersen. In combinatie met iet wat gedateerde keyboardpartijen en evenzo karige kolotechnobeats brengt dit muziek voort die – vergeef het stereotype – nog het best te vergelijken valt met slechte wodka: goedkoop, vrij ranzig, maar dodelijk effectief.

Rus ponad use is een album van tegenstellingen. Niet alleen omdat er zoveel verschillende stijlen een rol spelen op de vrij korte schijf, maar vooral omdat het duidelijk aanwezige talent van de muzikanten wordt omgeven door een dunne nevel van naïviteit: de gitaarpartijen zijn strak ingespeeld, de composities bevatten een doordachte structuur die de aandacht van de luisteraar immer vasthoudt, en de zang is keihard… Maar toch ontstaat af en toe de indruk dat dit een paar gasten zijn die niet echt doorhadden wat ze aan het doen waren en vrij per ongeluk een geweldig album hebben opgenomen. Dat dit onwaarschijnlijk is, wordt duidelijk wanneer men zich realiseert dat Dub Buk voor Rus ponad use reeds twee uitstekende platen had uitgebracht.

Het aanvankelijke idee dat dit album een toevalstreffer zou zijn correspondeert met zoveel andere uitingen van Slavische cultuur die, omdat we ze niet begrijpen of omdat ze met mindere middelen gemaakt zijn, tamelijk surreëel aandoen. Zo zorgt de ondoordringbare aard van klassieke Russische films ervoor dat wij westerlingen hun genialiteit niet meteen herkennen: het afwijken van de voor ons zo bekende Hollywoodformule wordt aanvankelijk geïnterpreteerd als onvermogen, omdat we niet meer gewend zijn na te denken over films (bij The Matrix gaat ons hoofd immers al tollen…). Pas als we over een drempel zijn, treden we uit ons vertrouwde wereldje en gaan we andere criteria hanteren om Russische filmkunst op waarde te schatten. Zelfs in platvloerser vermaak is een soortgelijk effect merkbaar. In videospellen als S.T.A.L.K.E.R. en Cryostasis (beide afkomstig uit Oekraïne) zet de knulligheid ons aanvankelijk op het verkeerde been door ons te laten denken dat de makers schijnbaar niet wisten wat ze aan het doen waren. Pas later blijkt dit het simpele gevolg van het gebruik van mindere middelen dan rijke westerse ontwikkelaars, en kunnen wij de werkelijk briljante, onconventionele aanpak van deze Oost-Europese producties bewonderen.

“Rus boven alles? Jazeker.”

Het contrast tussen naïviteit en genialiteit – het met mindere middelen voortbrengen van hogere kwaliteit – is wat Slavische metal in het algemeen, maar Dub Buk in het bijzonder kenmerkt. Het constante gewissel tussen stijlen – black, thrash, folk en techno – kan ervoor zorgen dat het album bij een eerste luisterbeurt nogal gefragmenteerd overkomt. Echter, des te meer je naar de CD luistert, des te meer je je beseft dat het geen toeval kan zijn dat alles op de juiste plaats staat; dat elke tempowisseling op het perfecte moment komt; dat de techno-elementen er telkens in slagen de muziek net dat beetje extra te geven; dat de vocalen altijd op het goede moment worden ingezet. Pas wanneer de luisteraar afstand neemt van westerse muziekconventies (die zelfs tot in menige blackmetalformatie uit dat deel van de wereld doordringen), openbaart zich de genialiteit van Rus ponad use.

De muziek van Dub Buk reikt tot diep in de Slavische aarde. Het staat symbool voor de hedendaagse staat van het Oosten van het Avondland, dat economisch gezien is armer dan het Westen, maar cultureel en spiritueel – zeker vandaag – rijker. Op eenzelfde manier is de Oost-Europese metalscene moeilijker te vatten, of het nou komt door archaïsche instrumentatie, radicale teksten of een afwijkende esthetiek. Oost-Europese bands zijn minder ‘trendbewust’ dan hun westerse evenwichten, waardoor ze in de door het westen gedomineerde wereld minder aanslaan. Maar wie zich hier overheen kan zetten, ontdekt een rijkdom aan creativiteit en talent die nergens ter wereld wordt geëvenaard. Minder middelen, hogere kwaliteit. Rus boven alles? Jazeker.

izverg

Dat Dub Buk met het muzikaal tot uitdrukking brengen van de Oekraïense geest, met zulk een machtig stuk muziek komt, pleit ervoor dat kunst zich weer naar binnen zou moeten richten; zich zou moeten heraarden in de genie van het nationale. Alleen zo kan het publiek stoppen muziek te beoordelen met onzincriteria als productiewaarde, commercieel succes en modebewustheid. Alleen dan kan de artiest de oppervlakkigheid doorbreken die de postmoderniteit en diens bastaardzoon – de massacultuur – met zich meebrengen. Kunst moet weer uitgaan van haar intrinsieke waarden, in plaats van zich bezig te houden met randzaken en zich te conformeren aan de contra-esthetiek van de marketingwereld. Dat de zielloosheid van de globaliserende antikunst vervangen mag worden door een herijking naar de maatstaven van het nationale.

Overigens is ook dit stuk een manifestatie van een dergelijk heraardingsproces, aangezien het de grootst mogelijke afstand neemt van de recensie als productbespreking voor de tobbende consument. Het feit dat u dit nog leest, getuigt dan ook van uw welwillendheid tegenover dit idee, waarvoor dank.

Bezetting:
I.Z.V.E.R.G. – zang, bas
Istukan – gitaar
Vsesvit – slagwerk
Kvita Knyazhe – toetsen
Sataroth – zang op “Tilkiy nash rid”

Nummers:
1 Мертвовод (3:15)
2 Сва-батальйон (4:46)
3 Дубе, скажи мені (5:48)
4 Марш сокир слов’янських (5:27)
5 Русь найвище над усе! (6:52)
6 Слов’янський штурм – Перун Златорун (6:35)
7 Тільки наш рід! (3:31)
8 У 1791 році (3:05)

Totale speelduur: 39:22

Notities:
[1] Het gerucht gaat dat hij heeft geprobeerd Pilar Primo de Rivera, zus van Falange-leider José Antonio, te koppelen aan Adolf Hitler, in een poging het kokende protestantenbloed van laatstgenoemde iet wat te temmen met geile katholieke batspartijen.

[2] Men neme een Oekraïense feeks met blote tieten, een kettingzaag en een groot kruis. Voeg wat door de coke afgestorven hersencellen toe en voilà.

[3] Voorbeelden hiervan zijn Der freiwillige Bettler van Urfaust en het nieuwe album van Peste Noire.

#DEFENDPOLANDBALL

Germanië leeft voort

“Een sissende pijl vliegt duizend meter recht omhoog”
– Liu Kai, 946-996 [1]

Bilskirnir - Wotan Redivivus

Artiest: de Bilskirnir
Uitgave: Wotan Redivivus (langspeelplaat)
Platenmaatschappij: Darker Than Black
Jaar: 2013
Taal: Duits/Engels
Genre: Ode aan de Germaanse geest

Oorspronkelijke Engelse tekst door Poswicht (click here for translation)
Nederlandse vertaling door Degtyarov

wodan

“So Duits”

Het is moeilijk om Duitse black metal uit te brengen onder het welbekende heidense of ‘pagan’-plakkaat. Niet omdat er een scala aan waardige groepen is dat om aandacht vecht, maar eerder omdat bijna alle Duitse ‘pagan metal’ om te huilen zo slecht is. De fout waaraan vrijwel alle bands zich schuldig maken – afgezien van de uiterst lompe muziek – is hun infantiele en tragisch tekortschietende beheersing van de Duitse taal. Een ander probleem dat onafgebroken de kop opsteekt, is het enorme potentieel van de thematiek rond oude goden en voorvaderlijke Germaanse cultuur dat teniet wordt gedaan door een lachwekkend slechte presentatie.

Strrrrrrrrijdvooooooooooolk

Slechts een beperkt aantal groepen is in staat om de völkische geest die de Duitse identiteit kenmerkt, op een smaakvolle manier naar buiten te brengen in de muziek. Pogingen om heidense mythologie en thematiek te scheiden van al het Duitse, berooft de muziek van elke emotionele invulling. Dien ten gevolge is het weinig verrassend dat een het gros van de Duitse pagan black metal bovenal is toegespitst op het aanprijzen van alcohol en weerwolven.

Bilskirnir is een vrij obscure maar desalniettemin belangrijke band (als we een eenmansproject überhaupt zo mogen noemen) die dergelijke valkuilen weet te ontwijken. Veel van de oude Bilskirnir-uitgaven ontketenen een rauwe kracht, gemengd met bij vlagen briljante teksten. Het algehele geluid van het project doet denken aan een oude Franse groep uit Toulon. “Feuerzauber” is onvergetelijk als een opzwepend tribuut aan de Germaanse geest:

“Feuerzauber, Surtur’s Lohe
gleißender Schein, erhellet die Nacht
beim Flammenschein den Schwur zu schwören
Germaniens Söhne halten getreu die Wacht”

In muzikant Wirdar zijn stijl is een onontkenbare evolutie waar te nemen richting een complexere, technisch verfijndere stijl die helaas de rauwe kracht iet wat inperkt, maar toch het unieke geluid van zijn project in stand houdt. Widar RedivivusDit gaat gepaard met een ongebruikelijke mengeling van Duits- en Engelstalige nummers. Uiteraard zijn de beste liederen doorgaans de Duitse, daar de meerderheid van de Engelse nummers tekstueel wat aan de oppervlakte blijft.

Aanvankelijk laat Wotan Redivivus een verrassend warme en technische indruk achter; iets wat een lijn voortzet die op eerdere uitgaven al waarneembaar was. De geluidskwaliteit van de instrumenten is hoorbaar verbeterd, wat bijdraagt aan de plezantere, maar aanmerkelijk minder ruwe luisterervaring. Hier wordt verder aan bijgedragen door de vreemde productie van Widars vocalen. Ook die zijn minder ruig en dus minder aantrekkelijk, daar zij ingeboet hebben aan de magische kracht die Bilskirnir in het verleden zo aantrekkelijk maakte.

Tegenover de tegenvallende productie staat het feit dat deze plaat de meest complexe en aantrekkelijke composities bevat die de groep tot nu toe tentoongespreid heeft. “Der Wolkenwanderer” is een instrumentaal tussenspel met een structuur die doet denken aan middeleeuwse muziek. Daarmee te vergelijken valt het zangloze slotnummer  “Der Raben Heimkehr”, dat het album muzikaal en thematisch opsomt. De andere nummers op de plaat kennen een grote variatie, geholpen door een uitgebreidere verzameling gitaarmelodieën en aanzienlijk verbeterd slagwerk. Kort gezegd is het componeerwerk op Wotan Redivivus een hoogtepunt in de loopbaan van het project.

In tekstueel opzicht blijft deze plaat onmiskenbaar Bilskirnir, daar het zich richt op een völkische lofzang aan de Germaanse goden. Door de slecht verstaanbare zang van Widar komen de teksten echter minder goed over dan voorheen. Één van de grootste krachten van Bilskirnir – de sterke en duidelijk verstaanbare teksten – gaat hiermee verloren. Het was juist deze kracht die nummers als “Dem Feind Entgegen” en “Bis Germanien Erwacht” zo ongelofelijk krachtig maakten.

Al met al is Wotan Redivivus een plaat die niet op kan wegen tegen eerdere uitgaven, zoals het geweldige In Flames Of Purification. Hoewel de nieuwste creatie van Bilskirnir ongetwijfeld technisch superieur is, biedt het niet genoeg kracht of variatie om het werk uit diens gloriedagen te evenaren. Het is echter zeker geen slechte prestatie die Widar hier levert. De geest van Bilskirnir komt nog steeds tot uitdrukking op ieder lied. De plaat mag dan lijden onder de slordigheid van de productie, maar in vergelijking met wat men heden ten dage onder black metal verstaat, is de geest van Wotan Redivivus nog steeds ontegenzeggelijk meerwaardig.

Ganon

Bezetting:
Widar – alle instrumenten, zang

Nummers:
1. Siegsonne
2. Never-dying Light
3. Blood and Spirit
4. Wotan redivivus
5. Der Wolkenwanderer
6. Vorväter
7. Söhne Muspells
8. Muspellheim
9. As This World Ends
10. Der Raben Heimkehr

Totale speeltijd: 44:36

Notities:
[1] Liu Kai 柳开 “Aan het front 赛上” “鸣骹直上一千尺”

Zie ook:
Onze recensie van HeldentumWaffenweihe
Onze recensie van HalgadomHeimstatt